Kızıl Kümbet Mezarlığı

Gülereş Baba Mahallesi’nde, kuzeyden güneye doğru eğimli bir sırtta yer alan mezarlık halk tarafından ziyaret edilen ve kutsal bilinen yerlerden birisidir. Zaviye kalıntısının kuzey ta- rafındaki düzlük kesimde Osmanlı Dönemi’n- den kalma üzerleri kitabeli, zengin bitkisel ve geometrik desenli mezar taşları mevcuttur, Mezarlık alanında çoğu yerlerinden sökülmüş ve kırılmış 39 mezar taşı tespit edilmiş olup, bunlardan sadece 17 adedi durumunu korumaktadır. Etrafa dağılmış ve yerlerinden sökülmüş olanların tamamı Meydan Medresesi’ne kaldı- rılmış ve koruma altına alınmıştır.

       Abdullah Han’ın Baş Şahidesi

Kızıl Kümbet Mezarlığı’nın ortaya ya- kın bir yerinde, zaviyenin kuzey batısında bu- lunmaktadır. Abdullah Han’a ait olup, ayakucu şahidesine göre 1194 h.1780 m. tarihlidir. Us- tası "Amile Muhammed" şeklinde şahide üzeri- ne yazılmıştır. Kitabesi Arapça olarak, dört sıra ve sekiz satır halinde celi sülüs hatla gerçekleştirilmiştir.

Kitabe

El-bekâu lillâhi İnne hâzihiravzatün sâhet riyâzatü’I-cenân U ‘1-emîri ‘1-âdili ‘I-mâğfur Abdullah Han

Lâbisü’t-tâci’l-mükelleli re’sü mihcâci’l- mülûk Efdalü’l-akrân hâvi li’1-maâlî ve’1-beyân Kâne mensûben ile’l-Abbâsi ammü’l-Mustafa

Nâşiru’l ihsâni û’1-âlâki kehfen li’1- âmân I’lemû inin hâfıü târihi’y-irtihâli

Arifün bil Hakkı ilmen medde câhehû cennetini.

Abdullah Han'ın Baş Şahidesi

Kızıl Kümbet Mezarlığı

Serpantin taşından yapılmış olan şahide, kaş kemer formunda olup, aşağıdan yukarıya, alınlık kısmına doğru hafif genişlemektedir. 0.48 m. eninde, 0.93 m. yüksekliğinde ve 0.06 m. kalınlığında ölçülere sahiptir.

Şahidenin doğuya bakan tek yüzünde yazı ve süslemeler mevcuttur. Kaş kemerin bitimine usta adı sıkıştırılmıştır. Mezar taşının bu yüzeyi dıştan ince bir silme ile bunu takip eden çiçek motiflerinden oluşan bir bordur çerçevelemektedir. İçteki daha ince bir şerit ise, alınlığı ve yazıları ayrı ayrı sınırlandırılmaktadır. Üstte alınlık bunun altında ise, gövde yer almaktadır. Alçak kabartma şeklinde süslemeler işlenmiş- tir. Celi sülüs karakterli yazılar dışında kenar bordürü, alınlık ve gövdede bitkisel süslemeler yer almaktadır. Kenar bordüründe üst ortadan başlayarak, sola ters, sağa düz, “S” kıvrımlı ve ikişer yapraklı dallarla birbirine bağlanmış di- limli gülbezekler sıralanmaktadır. Çiçek, dal ve yapraklar, eşit aralıklarla düzgün bir şekilde sıralanmışlardır.

Alınlığın ortasında El-bekâu lillahi yazılı üçgen bir kartuş yer almaktadır. Zikzak formlu birer şerit üçgenin iki yan kenarını oluşturmak- tadır. Üst ortasındaki lale şeklinde bir alemle üçgen kartuş son bulmaktadır. Bununla alınlık, iki ayrı yüzeye bölünmüş, her biri simetrik şekilde kıvrık dal ve uçlarındaki stilize çiçeklerle doldurulmuştur. Tek kökten çıkarak, üç kol halinde yüzeyi dolduran dalların kıvrılan uçları çiçeklerle nihayetlenmektedir. Aralarındaki boşluklarda üçlü yapraklar sıralanmıştır.

Alınlığın altında başlayan yazıların her satırı enine dikdörtgen çerçeve içine alınmıştır. Aralan yatay ve dikey olarak düzenlenmiş, ortası zikzak biçiminde üçlü şeritlerle birbirinden ayrılmıştır. Oldukça sık istif edilmiş yazılar harekelerle zenginleştirilmiştir. En altta ise, zikzak formlu yatay iki şeridin alt ve üstten sınırlan- dırıp, ortadan ikiye böldüğü bitkisel süslemeli küçük panolara yer verilmiştir. Her ikisi de aynı şekilde, simetrik ve merkezî düzenlemeli üç göbekten dağılan stilize yapraklarla oluşturulmuş

süslemeler ihtiva etmektedir. Şahide sağlam ve yerinde dikili vaziyettedir.

        Abdullah Han’ın Ayakucu Şahidesi

Kızıl Kümbet Mezarlığı’nda zaviyenin kuzey batısında, baş şahidesinin karşısında yer almaktadır. Abdullah Han’a, ait olup, 1194 h. 1780 m. tarihlidir. Abdullah Han bin İbrahim Han bin Muhammed Han El-Abbasi şeklinde şeceresi yazılmıştır. Üslup benzerliği nedeniyle ustası baş şahidesinde yer alan Amile Muhammed’dir. Kitabesi Arapça olarak, üç sıra ve beş satır şeklinde celi sülüs hatla yazılmıştır.

Kitabe

Hâzihî ravzatü 7 mağfûri’l-merhûm
El-hasebi’n-nesebî Abdullah Han bin İbrahim Han
Bin Muhammed Beg el-Abbâsi
Teammedellâhü Bi-ğufrâhinî ve eskene fi vasati cenânih
Fîseneü 1194

Abdullah Han’ın Ayakucu Şahidesi

Bitkisel süslemeler ve yazılar alçak kabartma olarak gerçekleştirilmiştir. Kenar bor- dum alınlık ve alt kesimde bitkisel karakterli süslemeler yer almaktadır. Bordürü sağa ve sola ters “S” kıvrımlı, ikişer yapraklı dallarla bağlanmış gülbezekler teşkil etmektedir.

Alınlık üstten yuvarlaklaştırılmış kemer formunda ve büyükçe tutulmuştur. İçerisini aynı kökten çıkan beş dal, yaprak ve çiçekler bezemektedir. Ortadan düz çıkan bir dal, üst ortadan sağa ve sola eğilerek birer çiçekle sonlanmakta ve beşer yaprakla zenginleşmektedir. Simetrik ikişer yan daldan birincilerinde üçer çiçek; ikincilerinde ise, ikisi tomurcuk altışar çiçek ve yapraklar bulunmaktadır. Altta kalan iki yan boşlukta sağa ve sola dönük çiçeklerle oluşturulan yapraklı üçer filiz yer almaktadır.

Alınlığın altından başlayan üç satır halindeki yazıları zikzak şeklinde yatay ve dikey ortası “V” şeklinde şeritler sınırlandırmaktadır. Yazılar yerel üslupta, harekelerle zenginleştirilmiş haldedir. Alt sıranın ikinci satırında yazı yerine, simetrik dizilmiş ortadaki üç göbekten dağılan yapraklarla oluşturulmuş süslemeye yer verilmiştir. Yerinde ve sağlam vaziyettedir.

          Şemsi Hanım’ın Baş Şahidesi

Kızıl Kümbet Mezarlığı’nda zaviyenin hemen kuzeyinde yer almaktadır. Şemsi Ha- nım’a. ait olup, 1202 h. 1788 m. tarihlidir. Şemsi Hanım, Behram Paşa’nın kızı ve Abdullah Han oğlu Emir Şerifin haremi (hanımı)’dır. Ayakucu şahidesinde “Amelün min Ali”şeklinde imzası bulunan Ali Usta’nın eseridir.

Kitabe

Lâ ilahe illallah / Muhammedû’r- Resûlüllâh Bismillâhi’r-Rahmâni’r-
Rahîm / Kul hûvellâhü ehad Allâhû’s-Samed Lem yelid ve lem
yûled ve lem / Yekûn lehû kûfüven ehad Lâ havle ve lâ kuvvete illâ bi
/ llâhi’1-aliyyi’l- azîm Hâzihî ravzatü’l- merhûmetü / El-mağfûratii
Şemsi Hanım Binti Behram Paşa harem-i / Emir Şerif Han bin Abdullah

Han Beg el-Abbâsi teammedehallâhü- bi-ğufrânihî ve eskenehâ /

Bi-hûri cenânihî-fi şehri Receb fi
seneti 1202

Şemsi Hanım'ın Baş Şahidesi

Serpantin taşından yapılmış olan şahi- de, kaş kemer formlu, dikdörtgen şeklindedir. Eni 0.46 m. boyu 0.76 m. kalınlığı ise 0.06 m. ölçülerindedir. Şahidenin içe bakan doğu yüze- yi yazı, dış yüzeyi ise bitkisel çiçek kompozis- yonu ile doldurulmuştur. Taşı, dıştan ve içten ince birer şeridin sınırlandırdığı çiçek motifli bir bordur çerçevelemektedir. Doğu yönde alttan, bordürün üzerinde uzanan ikinci şerit dairesel üç rozetle oluşturulmuştur. Üstte basık bir alınlık ve altında yedi sıra ve on dört satırdan oluşan yazılar yer almaktadır. Diğer yüzeyde ise, dıştan aynı şekilde bir bordur dolanmaktadır. İçerisi tepelik motiflerinden çıkan yanlar- da küçük, ortadaki büyük çiçeklerle doldurul- muştur.

Yazı ve her iki yüzeydeki bitkisel süslemeler, alçak kabartma olarak gerçekleştirilmiştir. Yazılar celi sülüs, fakat mahalli bir üslupla yazılmıştır. Kenar bordürleri hafif yayvan sola ters, sağa düz devam eden “S” kıvrımlı dallarla bağlanmış gülbezeklerden oluşmaktadır. Kıvrık dalların ortalarına ters ve düz ikişer yaprak ile üst orta ve alt kenarlarda bağımsız laleler bordürün diğer unsurlarıdır. Üstten kaş kemer şeklinde sonlanan alınlık, iki bölümlü olarak tertip edilmiştir. Basık tutulmuş üst kıs- mı, kıvrılarak yüzeye dağılan dallar uçlarında- ki çiçeklerle bezenmiştir. Alt kısmı ise ortada yarım daire içerisinde el-bekâellâhü ile bunun sağında La ilahe illallah, solunda Muhamme- dûn Resulallah yazılmıştır. Alttaki yazıları enine ve boyuna ince şeritler çerçevelemektedir.

Diğer yüzeyi dolduran çiçek motifle- rinden ortadaki büyük ve yedi dalla oluşturul- muştur. Yanlardaki ikişer çiçek ise, tek dallı ve daha küçük tutulmuştur. Ana dal ve yan dallar aralarında yapraklar ile uçlardaki gülbezek ve tomurcuklarla zenginleştirilmiştir. Sağlam ve yerinde dikili olup, alt kesimleri toprak altından ortaya çıkarılmıştır.

        Şemsi Hanımın Ayakucu Şahidesi

Kızıl Kümbet Mezarlığı’nda baş şahide- sinin karşısında yer almaktadır. Şemsi Hanım için yapılmıştır. Şemsi Hanım’a ait olup, baş şa- hidesine göre, 1202 h.1788 m. tarihinde yapıl- mıştır. Mezar taşının kitabesinden Emir Şerif’in tanzim ettirdiği bir vakfiye olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca sağ alt köşede Amelûn min Ali şeklinde usta yazıtı bulunmaktadır.

Kitabe

Kad vakafe ve habise ve sebile Emîr

Şerif ve hamse te Aşera kuruşen rub’an min rub’ati karyeü İrsân kevakfi

Ömer radıyellahu anhu arda hayratın mukaddimen Ala’ş-şahsi’zzekâti

yekrau külle yevmin cuz’un mine’l-Kur’an Nisfen li’s-sabah ve

nisfen H’1-mesâi ala Kabri ‘1-afıfe ti ‘ş-şerîfe ti ‘1-m erh ûmeti ‘1-meğfûre

ti Bi-lakiyyeti ‘z-zamâni ‘1-mukayem e... Bintâni Şemse hanım nevverellahu

serâhâ ve ceale’l-cennete Amelü min Ali mesvâhâ